Spring naar content
Nieuwsoverzicht

Tentoonstelling De Boerderij

Tentoonstelling De Boerderij

Iets buiten Utrecht wonen ruim 20 verslaafde ex-daklozen op ‘De Boerderij’. Ze hebben vaak lange tijd ‘naast’ de maatschappij en op straat geleefd; ze wonen hier letterlijk aan de rand van de samenleving. De Utrechtse schrijver Doeke Fennema en fotograaf Willem Wiersma volgden deze Utrechters een jaar lang.

Kom je tussen 2 en 31 december tijdens de tentoonstelling ‘Buiten gewone mensen’ een inkijkje in hun leven nemen?

Lister de Boerderij

Twintig tot vijftien jaar geleden waren er in Utrecht veel meer ernstig verslaafde daklozen dan nu.
Totdat de gemeente Utrecht besloot om de ongeveer 450 mensen die vaak in en om de
expeditietunnel onder Hoog Catharijne verbleven, op te nemen in hostels. Zo kon de gemeente bed,
bad en brood bieden. Het hostelprogramma heeft veel veranderd. Er zijn veel minder ernstig
verslaafde daklozen op straat en hun levenskwaliteit is verbeterd.

Moeilijk plaatsbare groep

Een deel van de mensen dat in de hostels ging wonen, is daarna nog heel goed terecht gekomen,
een deel is overleden, een deel woont nog steeds in de hostels en een deel van hen kon ook in de
hostels hun draai niet vinden. Ze gingen vaak van het ene hostel naar het andere, werden even
opgenomen in de kliniek, belandden in detentie en verbleven tussendoor vaak op straat. Het was
een groep mensen die verslaafd was en nergens kon aarden. Als het slecht met iemand ging, had de
politie hun handen vol. Het was een heel moeilijk plaatsbare groep.

Blij met de Boerderij

De gemeente Utrecht was dan ook heel blij met het initiatief van Lister om deze groep mensen een
woonplek te bieden op de Boerderij. Letterlijk aan de rand van de maatschappij, op enige afstand
van de stad, met ruimte om niet te dicht op elkaar te wonen en begeleid door professionals met veel
ervaring en ervaringsdeskundigen. Dit alles ter bescherming van de maatschappij en van henzelf.

Moeite met functioneren in de groep

De bewoners van de Boerderij zijn ingewikkeld in het contact met anderen. De ‘gewone’ hostels zijn
groepsvoorzieningen. De bewoners van de Boerderij redden het vaak niet in de groep en dat leidt
dan weer tot uitzetting. Op de Boerderij is er meer ruimte; letterlijk en figuurlijk. Begeleiden van
deze mensen is ingewikkeld en vergt een lange adem. Maar die ‘lange adem’ heeft wel tot gevolg
dat bewoners het gevoel krijgen ‘Ik mag er zijn’ en zelf de scherpe kantjes van hun gedrag af halen.
Het team professionals en ervaringsdeskundigen op de Boerderij heeft de afgelopen jaren veel
geleerd. Ter illustratie: in het eerste jaar kwam de politie meerdere keren week langs. Al na twee
jaar was dat met ruim 45% teruggebracht. Het project is ook voor de stad goed. Deze mensen
veroorzaken veel minder overlast. De hoop dat ook voor hen een betere toekomst is
weggelegd,groeit.

Afkicken?

Het gebruik blijft voor de bewoners van de Boerderij centraal staan. Zij zijn vaak al tijdens hun
puberteit (12/13 jaar) verslaafd geraakt en hebben nooit geleerd om een leven te leiden zonder
drugs. Zij hebben geen idee hoe het normale leven eruit ziet. Door het jarenlange verblijf in de
marge en buiten de maatschappij speelt zelfstigma (Is het wel de bedoeling dat ik een gewoon leven
leid?) een grote rol bij bewoners van de Boerderij. Bovendien zit in het proberen van iets nieuws
(afkicken) ook een bedreiging. De angst voor weer een teleurstelling of gekwetst worden, komt dan
om de hoek kijken. Door het gebruik blijven ook aanverwante zaken in stand, zoals het hosselen,
tippelen, drugsdealen etc.
Naast de innerlijke drive om te willen afkicken, moeten ook alle omstandigheden meezitten. Wat
betekent dat er een huis, een relatie en baan of in ieder geval voldoende financiële middelen
moeten zijn. Dat is vrijwel nooit het geval. Ook op de Boerderij niet. Voor bewoners die ondanks
zelfstigma en de angst op mislukking willen afkicken is er een plek nodig waar zij de eerste stappen
kunnen zetten. Die ontbreekt nu. Er is geen goede vervolgplek na de Boerderij.

Menswaardigbestaan

Sommige mensen hebben vanuit ethisch oogpunt moeite met het vanuit de overheid en
zorginstellingen zoals de hostels en ook de Boerderij faciliteren van de voortzetting van
drugsgebruik. Maar intussen veroorzaakt deze groep mensen veel minder overlast in de stad. Velen
zijn, fysiek gezien, een stuk gezonder en zij leven een menswaardiger bestaan.
Voor de maatschappij betekent dat alles een verlichting. Lister heeft gekozen voor wat werkt.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.